"Hội chứng bể mới" (New Tank Syndrome) là nguyên nhân hàng đầu khiến cá chết hàng loạt trong 2-3 tuần đầu sau khi setup hồ, dù nước trông vẫn trong và sạch. Nguyên nhân sâu xa nằm ở chu trình Nitơ chưa hoàn thiện.

Khi cá thải chất thải hoặc thức ăn thừa phân hủy, amoniac (NH3) - chất cực độc với cá - được sinh ra. Trong hồ đã ổn định, vi khuẩn Nitrosomonas sẽ chuyển hóa amoniac thành nitrit (NO2), sau đó vi khuẩn Nitrobacter tiếp tục chuyển nitrit thành nitrat (NO3) - chất ít độc hơn nhiều và được cây thủy sinh hấp thụ làm dinh dưỡng.

Vấn đề là hai loại vi khuẩn này cần thời gian để phát triển đủ số lượng, thường mất 2-6 tuần tùy điều kiện. Trong giai đoạn này, nồng độ amoniac và nitrit có thể tăng đột biến, gây ngộ độc cho cá dù người chơi không nhìn thấy dấu hiệu bất thường bằng mắt thường.

Để kiểm tra, nên dùng bộ test kit đo amoniac, nitrit và nitrat định kỳ trong tháng đầu. Amoniac và nitrit lý tưởng phải bằng 0, còn nitrat nên duy trì dưới 20-40mg/l tùy loại cá.

Nếu phát hiện amoniac hoặc nitrit tăng cao, cần thay nước ngay 25-30% để pha loãng nồng độ độc, đồng thời giảm cho ăn và tạm ngừng thả thêm cá mới. Có thể rút ngắn thời gian chu trình bằng cách châm vi sinh khởi động dạng nước hoặc mượn một ít vật liệu lọc đã hoạt động từ hồ cũ để cấy vi khuẩn có lợi nhanh hơn.